„Ciebie całe ludzkie plemię/Wielbi, ryjąc nosem ziemię” – pisał Antoni Markiewicz w „Antyfonie do gorzałki”. Wódka jest znana niemalże na całym świecie, chociaż nie udało jej się zdobyć nigdzie takiej popularności, jaką cieszy się w naszym kraju. Czy można sobie bez niej dziś wyobrazić większą rodzinną imprezę? Raczej nie. Czy kiedykolwiek zastanawialiście się, kiedy powstała? Jakie były jej losy? Jeśli nie – teraz być może zaczniecie. Jeśli tak – zdobędziecie odpowiedź na to pytanie.

Jak to się zaczęło?

Pierwszej destylacji wódki w historii dokonał Zosimos z Panopolis w IV wieku n.e. Szczególną popularność zdobyła w świecie arabskim, gdzie była wykorzystywana jako środek leczniczy. Stąd też jego nazwa: „aqua vita” – woda życia. Dopiero po okresie wypraw krzyżowych rozpowszechniła się w Europie. Wódkę wytwarzaną ze zbóż wynaleziono w XV wieku na terenie Niemiec. Jednakże trunek, jaki znamy dziś, powstał w XIX wieku, kiedy to Dmitrij Mendelejew opracował proporcję, w której należy rozpuszczać alkohol w wodzie. Innym ważnym wydarzeniem w historii tego alkoholu było opracowanie przez Piotra Smirnowa procesu oczyszczania wódki.

Czym jest „woda życia”?

W najprostszej wersji to nic innego, jak mieszanina wody z alkoholem. Odpowiednią proporcję – 2:3 (alkohol:woda) – opracował sam Dmitrij Mendelejew w pracy doktorskiej: „O łączeniu spirytusu z wodą”. Do 2007 roku definicja wódki była w zasadzie prosta i klarowna: był to alkohol o mocy 38-50%, wydestylowany ze zboża lub ziemniaków. W 2007 roku w życie weszła dyrektywa Unii Europejskiej, która umożliwiła nazwanie wódką innych alkoholi wyprodukowanych z owoców czy warzyw, nawet tych egzotycznych.

Jakie są rodzaje wódek?

Wódki podzielić możemy, biorąc pod uwagę różne aspekty ich produkcji oraz samej jakości trunku. Ze względu na występowanie substancji smakowych, wyróżnia się wódki czyste (otrzymywane z rozcieńczenia spirytusu rektyfikowanego) oraz gatunkowe, czyli smakowe (otrzymywane z samego spirytusu rektyfikowanego, zawierające owoce, przyprawy, miód lub inne produkty). Jeżeli bierzemy pod uwagę rodzaj rośliny, z której powstaje, trunki te dzielimy na zbożowe, ziemniaczane i inne (czyli np. winogronowe). To, czemu dany rodzaj nazywa się w taki sposób, jest zapewne jasne. Istnieje także podział ze względu na jakość, dzięki któremu wyróżniamy wódki zwykłe (destylowane dwukrotnie), wyborowe (destylowane trzykrotnie, np. Wyborowa), luksusowe (destylowane czterokrotnie, np. Absolwent), premium (destylowane wielokrotnie, np. Hevelius, Smirnoff Black, Chopin) oraz superpremium (wielokrotnie destylowane, o cenie powyżej 100 zł, np. Belvedere, Pravda, Wyborowa Equisite).

W jakich krajach produkowane są wódki?

Zapewne nikogo nie zdziwi pierwsze miejsce Rosji na liście największych producentów oraz konsumentów wódek. Innymi ważniejszymi państwami są: Polska, Finlandia, Szwecja, kraje nadbałtyckie, Wielka Brytania, Ukraina i Dania.

Jak pijać wódkę?

Odpowiedź jest prosta i jakże trafna: z umiarem. Przedstawmy jednak bardziej praktyczne i na pewno również bardziej pomocne rady. Przede wszystkim wódkę podaje się razem ze śledziem lub bigosem. Jedyny wyjątek od tej reguły stanowią trunki w klasie premium i superpremium – nie powinny być podawane z dodatkami bądź zagryzką. Wódka powinna być  schłodzona do temperatury poniżej 15 stopni, jednakże wódki premium i superpremium powinny mieć temperaturę pokojową.

Zasady obowiązują również w przypadku podawania wódki do odpowiednich posiłków. Do dania głównego należy serwować wódkę półwytrawną lub półsłodką, z zagryzką – wódki czyste oraz wytrawne, natomiast do deseru wódki słodkie oraz likiery.